1. Ogólny opis szkoleń i zadania dla nauczycieli uczestniczących w projekcie
Projekt “Szkoła dostępna dla wszystkich” obejmuje szkolenia dla nauczycieli specjalistów, przygotowujące ich do pełnienia roli doradców dostępności uczenia (DDU). Cykl kształcenia składa się z 3 etapów: kurs e-learningowy, warsztaty, interwencje.
Etap 1. Kurs e-learningowy
Kurs e-learningowy składa się z 5 programów, a każdy program tworzy 5 modułów. Programy:
Program 1. Wdrożenie do praktyki szkolnej metod diagnostycznych wspierających pomoc psychologiczno-pedagogiczną
Program 2. System wsparcia edukacyjno-specjalistycznego uwzględniający zróżnicowane potrzeby uczniów podczas zajęć lekcyjnych
Program 3. Ochrona zdrowia psychicznego, zapobieganie zaburzeniom psychicznym dzieci i młodzieży oraz oddziaływanie edukacyjno-specjalistyczne skierowane do uczniów
Program 4. Prowadzenie działań integracyjnych uczniów i ich rodzin z doświadczeniem migracji, w tym uchodźców z Ukrainy
Program 5. Budowanie pozytywnego klimatu szkoły/przedszkola
Moduły mają 4-stopniową strukturę, na która składają się:
Film edukacyjny wprowadzający do danego zagadnienia
Materiały szkoleniowe do samodzielnego przestudiowania, w tym studium interwencji opisujące strategię wdrażania umiejętności rozwijanych w ramach danego modułu do praktyki edukacyjnej.
Ćwiczenia do treści modułu utrwalające wiadomości
Test jednokrotnego lub wielokrotnego wyboru sprawdzający stopień opanowania treści modułu.
W każdym module znajduje się nagranie wykładu prowadzonego przez specjalistów w danym obszarze tematycznym oraz materiały do samokształcenia i późniejszego wykorzystania w praktyce zawodowej, np. scenariusze zajęć, studia przypadków, poradniki, przewodniki. Studia interwencji prezentują konkretne rozwiązania możliwe do zastosowania w pracy w szkole, które mają zwiększać dostępność uczenia się – np. metoda upraszczania tekstów, która może pomóc w pracy z dziećmi z doświadczeniem migracji, czy program warsztatów z uczniami, które pomogą rozwijać umiejętność dostrzegania perspektywy innego a przez to sprzyjać proinkluzywnemu klimatowi szkoły. Materiały są wzbogacone o ćwiczenia interaktywne. Przejście do kolejnych modułów możliwe jest po pozytywnym zaliczeniu testu, który składa się każdorazowo z 15 pytań zamkniętych. Szkolenie online jest realizowane na Zintegrowanej Platformie Edukacyjnej w trybie swobodnego dostępu – można zalogować się na platformę o każdej porze, przeznaczyć na szkolenie dowolną ilość czasu, przerwać i kontynuować je od ostatnio oglądanego elementu.
ZADANIE DLA NAUCZYCIELI BIORĄCYCH UDZIAŁ W PROJEKCIE: zapoznanie się z materiałami szkoleniowymi, realizacja ćwiczeń, zaliczenie testów na min 80%. Czas realizacji tego etapu – do końca lutego 2024. Po ukończonym kursie treści będą dostępne przez cały czas realizacji interwencji.
Etap 2. Warsztaty
Drugim etapem rozwijania umiejętności uczestników projektu w zakresie wspierania dostępności uczenia się są warsztaty. Polegają one na serii spotkań z trenerami-ekspertami, którzy wyjaśnią i uszczegółowią zasady wdrażania konkretnych interwencji do praktyki edukacyjnej. Warsztaty dotyczą konkretnych interwencji proponowanych w ramach szkolenia e-learningowego i mają na celu przygotowanie nauczycieli biorących udział w projekcie do wdrożenia interwencji w ramach swojej pracy. Eksperci prowadzący warsztaty poprowadzą dyskusję, odpowiedzą na pytania związane z tematami poruszanymi na szkoleniu e-learningowym oraz wątpliwości związane z praktycznym zastosowaniem interwencji.
Warsztaty będą realizowane w trybie synchronicznym, w formie spotkań online. Uczestnicy zostaną podzieleni na grupy i zapoznani z harmonogramem warsztatów, które realizowane będą w formie popołudniowych, krótkich – 1,5 godzinnych – spotkań na platformie ClickMeeting.
ZADANIE DLA NAUCZYCIELI BIORĄCYCH UDZIAŁ W PROJEKCIE: udział w 70% warsztatów. Czas realizacji tego etapu – od marca do końca czerwca 2024 r.
Etap 3. Interwencje
Ostatnim etapem kształcenia umiejętności ważnych dla zwiększania dostępności uczenia się u nauczycieli biorących udział w projekcie jest realizacja 5 wybranych interwencji. Interwencja jest tu rozumiana jako określony proces wspierający w odpowiedzi na sytuacje trudne wynikające ze zróżnicowanych potrzeb edukacyjnych. Etap ten polega na praktycznym zastosowaniu kształconych umiejętności w miejscu pracy nauczyciela biorącego udział w projekcie i przeprowadzeniu szkolenia dla nauczycieli, warsztatów dla uczniów czy interwencji indywidualnych. W ramach tej części szkolenia nauczyciel może zrealizować, którąś z proponowanych interwencji opisanych w katalogu dostępnym w zakładce Szkolenia/Interwencje, zmodyfikowaną wersję proponowanych interwencji lub samodzielnie zaprojektowane działanie mające na celu zwiększenie dostępności uczenia (warsztaty dla uczniów, wsparcie dziecka, konsultacje z rodzicami lub nauczycielami). Decyzja co do tego, którą z proponowanych interwencji zrealizować należy do nauczyciela biorącego udział w projekcie. Na tym etapie można będzie skorzystać z dodatkowych konsultacji z trenerami.
ZADANIE DLA NAUCZYCIELI BIORĄCYCH UDZIAŁ W PROJEKCIE: realizacja 5 wybranych interwencji przedstawionych podczas szkoleń. Przykładowy raport z interwencji dostępny w postaci pliku do pobrania poniżej. Czas realizacji tego etapu – do października 2024 r.
2. Struktura programu szkoleń online
Kurs e-learningowy obejmuje 25 modułów szkoleniowych składających się z webinaru, materiałów do samokształcenia, ćwiczeń oraz testu. Pogrupowane są one tematycznie w 5 programów poświęconych różnym obszarom wspierania dostępności uczenia się. Poniżej struktura całego kursu.
Program 1. Wdrożenie do praktyki szkolnej metod diagnostycznych wspierających pomoc psychologiczno-pedagogiczną. Koordynator programu: prof. UKSW dr hab. Jan Cieciuch.
Celem programu jest rozwijanie kompetencji nauczycieli specjalistów w zakresie diagnozy psychologicznej i szkolnej diagnozy funkcjonalnej. Program obejmuje 5 modułów przygotowanych przez ekspertów i poświęconych następującym zagadnieniom:
Moduł 1. Diagnoza, która pomaga i diagnoza, która szkodzi.
Opracowanie: mgr Bartosz Jasiński.
Moduł rozpoczyna się webinarem będącym wprowadzeniem do diagnozy. Materiały szkoleniowe do samokształcenia obejmują przewodnik dla nauczycieli dotyczący diagnozy psychologicznej oraz niebezpieczeństw związanych z diagnozą. Moduł obejmuje też materiały do pracy z dziećmi i rodzicami w formie scenariuszy zajęć: Co warto wiedzieć o diagnozie mojego dziecka? (dla rodziców) i “Przygoda z diagnozą psychologiczno-pedagogiczną” (dla dzieci).
Moduł 2. Szkolna Ocena Funkcjonalna z wykorzystaniem m.in. Formularza Konsultacji Zespołowych oraz Arkusza Obserwacji Ucznia.
Opracowanie: prof. KUL dr hab. Ewa Domagała-Zyśk, mgr Urszula Antończuk-Grab, mgr Urszula Kmita
Moduł szkoleniowy rozpoczyna się webinarem poświęconym założeniom i przebiegowi Szkolnej Oceny Funkcjonalnej. Materiały szkoleniowe do samokształcenia pozwalają zapoznać się z procedurą Szkolnej Oceny Funkcjonalnej, Szkolną Oceną Funkcjonalną w kontekście ICF, przewodnikiem dotyczącym współpracy w zespole konsultacyjnym czy też prezentacją dotyczącą roli rodzica w procesie szkolnej oceny funkcjonalnej. W module dostępne są również narzędzia Szkolnej Oceny Funkcjonalnej przetłumaczone na język ukraiński.
Moduł 3. Rola diagnozy w procesie wspierania zdrowia psychicznego i rozwoju pełni potencjału.
Opracowanie: prof. UKSW dr hab. Jan Cieciuch.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony roli diagnozy w procesie wspierania zdrowia psychicznego i dobrostanu oraz przewodnik po zdrowiu psychicznym. W ramach materiałów do samokształcenia dostępny jest opis interwencji polegającej na badaniu przesiewowym zdrowia społeczno-emocjonalnego, przewodnik po analizie.
Moduł 4. Diagnoza osobowości w Modelu Objawy-Kompetencje-Cechy.
Opracowanie: prof. UKSW dr hab. Jan Cieciuch.
Moduł zbudowany jest z dwóch części:
Część A przeznaczona jest dla pedagogów, logopedów, terapeutów pedagogicznych i obejmuje webinar dotyczący diagnozy osobowości w Modelu Objawy-Kompetencje-Cechy oraz materiały do samokształcenia: przewodnik po osobowości, przewodnik poświęcony sytuacyjnemu pomiarowi osobowości oraz prezentację wyjaśniającą przebieg diagnozy osobowości w modelu OKC. Moduł ten umożliwia również przegląd materiałów postdiagnostycznych dostępnych w aplikacji OKC.
Część B modułu przeznaczona jest dla psychologów i dostarcza ogólnych informacji o diagnozie osobowości w Modelu Objawy-Kompetencje-Cechy oraz szczegółowych przewodników umożliwiających przeprowadzenie diagnozy w modelu OKC, szczególnie w zakresie kompetencji osobowościowych i cech temperamentu.
Moduł 5. Diagnoza funkcjonowania poznawczego.
Opracowanie: prof. dr hab. Grażyna Krasowicz-Kupis.
Ten moduł diagnostyczny, podobnie jak poprzedni, zbudowany jest z dwóch części przeznaczonych dla różnych grup specjalistów.
Część A dotyczy diagnozy funkcji poznawczych na podstawie wybranych narzędzi przesiewowych i przeznaczony jest dla pedagogów, logopedów i terapeutów pedagogicznych. Wprowadzeniem do modułu jest webinar poświęcony zagadnieniom związanym z diagnozą funkcjonowania poznawczego. Szczegółowe materiały szkoleniowe przeznaczone do samokształcenia obejmują przewodnik po badaniu przesiewowym i diagnozie funkcjonalnej w zakresie ryzyka dysleksji i zaburzenia językowego oraz opis procedury takiej diagnozy. W materiałach znajduje się również przewodnik dla rodziców o tym jak wspierać dziecko z ryzykiem dysleksji oraz przewodnik dla nauczycieli dotyczący pracy z dzieckiem z rozwojowym zaburzeniem językowym.
Część B modułu poświęcona jest diagnozie funkcjonowania poznawczego na podstawie baterii Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych (Aplikacja KAPP_A) oraz wybranych narzędzi. Ta część, ze względu na specyfikę narzędzi diagnostycznych, przeznaczona jest dla psychologów, a rozpoczyna ją webinar dotyczący diagnozy funkcjonowania poznawczego. Materiały do samokształcenia obejmują przewodniki dotyczące diagnozy funkcjonalnej w zakresie ryzyka dysleksji i zaburzenia językowego, badania osób z doświadczeniem migracji za pomocą aplikacji KAPP_A oraz wspierania dzieci z doświadczeniem migracji.
Program 2 System wsparcia edukacyjno-specjalistycznego uwzględniający zróżnicowane potrzeby uczniów podczas zajęć lekcyjnych. Koordynator programu: prof. UAM dr hab. Beata Jachimczak.
Celem programu jest rozwijanie kompetencji nauczycieli specjalistów w zakresie planowania, projektowania i udzielania wsparcia uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi w procesie nauczania-uczenia się oraz zarządzania i oceniania w klasie zróżnicowanej.
Moduł 1: Wsparcie uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi w procesie nauczania-uczenia się.
Opracowanie: prof. UAM dr hab. Beata Jachimczak, prof. dr hab. Iwona Chrzanowska, dr hab. Magdalena Olempska-Wysocka.
Moduł rozpoczyna webinar dotyczący zagadnień związanych ze wsparciem uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi oraz przewodnik wraz z instrukcją dotyczący wzmacniania poczucia własnej skuteczności uczniów w oparciu o metodę projektu. Materiał szkoleniowy pozwala również na zapoznanie się z przypadkiem wspierania rozwoju ucznia z uszkodzeniem słuchu.
Moduł 2. Współpraca z rodzicami w procesie planowania wsparcia.
Moduł rozpoczyna webinar dotyczący współpracy z rodzicami w procesie planowania wsparcia. Dodatkowo uczestnik może zapoznać się z materiałami do samokształcenia z zakresu formułowania pochwał i komunikatów pozytywnych, przykładów korespondencji między nauczycielami a rodzicami, opis interwencji dotyczącej skutecznych sposobów prowadzenia komunikacji jednokierunkowej z rodzicami i angażowania ich w proces planowania wsparcia.
Moduł 3. Projektowanie uniwersalne w edukacji.
Opracowanie: dr Magdalena Bełza-Gajdzica, dr Beata Skotnicka, dr Sabina Pawlik.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony temu jak prezentować wiedzę w sposób zróżnicowany. Materiały do samokształcenia obejmują przewodnik do projektowania uniwersalnego, narzędziownik UDL, kwestionariusz ewaluacji i listę kontrolną pozwalające zweryfikować uniwersalność zaprojektowanych materiałów dydaktycznych.
Moduł rozpoczyna się webinarem dotyczącym oceniania i opisem interwencji w zakresie oceniania zróżnicowanego. Materiały uzupełnia przewodnik, arkusz obserwacji zajęć nauczyciela i ankieta ewaluacyjna dla uczniów.
Moduł 5. Metody zarządzania klasą uwzględniające zróżnicowane potrzeby uczniów.
Moduł rozpoczyna się webinarem poświęconym metodom zarządzania klasą uwzględniającą zróżnicowanie potrzeby uczniów. Materiały szkoleniowe do samokształcenia obejmują opis interwencji polegającej na reagowaniu na zachowania trudne uczniów, przewodnik poświęcony zarządzaniu klasą uwzględniając zróżnicowane potrzeby uczniów, przykłady oceniania sprawiedliwego (choć niekoniecznie równego) czy pracy z uczniem niepolskojęzycznym. Materiały uzupełnia kwestionariusz dotyczący “Reakcji nauczyciela”.
Program 3. Ochrona zdrowia psychicznego, zapobieganie zaburzeniom psychicznym dzieci i młodzieży oraz oddziaływanie edukacyjno-specjalistyczne skierowane do uczniów. Koordynator programu: dr Tomasz Rowiński.
Program skierowany jest do nauczycieli specjalistów chcących rozwijać swoje kompetencje dotyczące ochrony zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży oraz umiejętności w zakresie dostosowanego do potrzeb wsparcia uczniów.
Moduł 1. Zaburzenia adaptacyjne oraz zaburzenia zachowania wśród dzieci i młodzieży.
Opracowanie: Monika Wrzosek.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony zaburzeniom funkcjonowania społecznego wśród dzieci i młodzieży oraz procedurze postępowania dla nauczycieli i specjalistów. Materiały do samokształcenia obejmują procedurę postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy przejawiają zaburzenia w funkcjonowaniu społecznym, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej, studium przypadku opisujące przeprowadzoną interwencję, wzór dokumentu będącego porozumieniem o współpracy między placówką systemu oświaty a podmiotem leczniczym oraz kartę ewaluacji.
Moduł 2. Zmiany w zachowaniu dzieci i młodzieży będące wynikiem przeżywania silnego lęku.
Opracowanie: dr Karolina Łobodda.
Moduł szkoleniowy rozpoczyna webinar poświęcony uczniom doświadczającym silnego lęku. Następnie uczestnicy projektu mogą zapoznać się z procedurą postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów doświadczających silnego lęku, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej, przewodnikiem pozwalającym na poszerzenie wiedzy w tym zakresie, wykazem placówek udzielających wsparcia uczniom oraz scenariuszami zajęć do przeprowadzenia w klasie.
Moduł 3. Zmiany w zachowaniach dzieci i młodzieży pod wpływem ekspozycji na trudne doświadczenia z uwzględnieniem dzieci uchodźczych.
Opracowanie: Magdalena Pach.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony trudnościom w zachowaniu dzieci i młodzieży pod wpływem doświadczonej traumy oraz studium interwencji opisujące procedurę postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy doświadczyli traumy, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej. W ramach tego modułu uczestnik szkolenia będzie mógł skorzystać z listy objawów, jakie może mieć dziecko, po przebytej traumie, listy pytań i wskazówek do rozmowy z uczniem po traumie oraz jego rodziców/opiekunów prawnych dziecka, listę zalecanych interwencji dla dyrektora szkoły oraz listę przedmiotów, do których może udać się rodzic z dzieckiem. Materiały uzupełnia poradnik wyjaśniający specyfikę pracy z dzieckiem pod wpływem traumy oraz scenariusze zajęć z uczniami.
Moduł 4. Zachowania autoagresywne wśród dzieci i młodzieży.
Opracowanie: Emilia Wojewódzka.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony zachowaniem autoagresywnym wśród uczniów i nastolatków. Tak jak w poprzednich modułach tego programu uczestnicy będą mieli możliwość zapoznać się z procedurą postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy samookaleczają się, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej i przewodnikiem. Przebieg interwencji wyznacza pozostałe materiały dostępne w tym module szkoleniowym: przewodnik, oświadczenie rodzica, lista ewaluacyjna dla koordynatora, scenariusz wywiadu z uczniem, lista objawów do obserwacji ucznia, u którego podejrzewa się występowanie samouszkodzeń.
Moduł 5. Próby samobójcze i samobójstwa wśród dzieci i młodzieży.
Opracowanie: Katarzyna Lewandowska.
Moduł rozpoczyna się webinarem poświęconym uczniom przejawiającym zachowania samobójcze. Również w przypadku tego modułu nauczyciele specjaliści będą mieli okazję zapoznać się z procedurą postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku samobójstwa ucznia lub podjętej przez niego próby samobójczej, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej. Pozostałe materiały szkoleniowe do samokształcenia obejmują: przewodnik poświęcony interwencjom indywidualnym oraz oddziaływaniu na klasę ucznia, plan interwencji wobec ucznia w kryzysie, plan spotkania grona pedagogicznego uczącego w klasie ucznia przed jego powrotem do szkoły po próbie samobójczej, jak również propozycje komunikatów dla społeczności szkolnej.
Program 4. Prowadzenie działań integracyjnych uczniów z doświadczeniem migracji i ich rodzin, w tym uchodźców z Ukrainy. Koordynatorka programu: dr Anna Młynarczuk-Sokołowska.
Program poświęcony jest aktywnościom, które mogą sprzyjać integracji uczniów z doświadczeniem migracji w klasie. Materiały obejmują opisy działań ułatwiających uczniom naukę oraz informacje dotyczące potencjalnych działań nauczycieli, które mogą sprzyjać integracji uczniów.
Moduł 1. Zróżnicowane potrzeby edukacyjne uczniów z doświadczeniem migracji.
Opracowanie: dr Katarzyna Szostak-Król, dr Anna Młynarczuk-Sokołowska.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony zróżnicowanym potrzebom edukacyjnym uczniów z doświadczeniem migracji, w tym uchodźców z Ukrainy. Materiały do samokształcenia obejmują scenariusz szkolenia dla rady pedagogicznej (przygotowany przez prof. UwB dr hab. Wiolettę Danilewicz), przewodnik poświęcony metodzie preparowania tekstów oraz opis procedury jej stosowania, jak również scenariusz zajęć dla uczniów z wykorzystaniem metody preparowania tekstów.
Moduł 2. Nauczanie – uczenie się języka polskiego jako obcego.
Opracowanie: dr Anna Młynarczuk-Sokołowska, dr Katarzyna Szostak-Król.
Moduł poświęcony jest metodzie międzykulturowego portfolio i jej zastosowaniu w procesie nauczania-uczenia się języka polskiego jako obcego. Webinar rozpoczyna cykl materiałów, a treści do samokształcenia obejmują przewodnik oraz opis procedury stosowania metody i scenariusze zajęć dla uczniów z zastosowaniem metody międzykulturowego portfolio.
Moduł 3. Integracja uczniów z doświadczeniem migracji ze społecznością klasy.
Moduł otwiera webinar poświęcony integracji uczniów z doświadczeniem migracji ze społecznością klasy uzupełniony przewodnikiem na ten sam temat. Autorki materiałów do samokształcenia przygotował również propozycje aktywności sprzyjających integracji oraz plan i opis procesu zwiększania interakcji w grupie zróżnicowanej kulturowo.
Moduł 4. Zarządzanie klasą jako wspólnotą zróżnicowaną-kulturowo.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony zarządzaniu klasą jako wspólnotą zróżnicowaną kulturowo. Materiały szkoleniowe do samokształcenia uzupełnia przewodnik, omówienie strategii reagowania na informacje o wykluczeniu oraz sposobu ustalania zasad obowiązujących w klasie.
Moduł 5. Współpraca środowisk wychowawczych.
Opracowanie: prof. UwB dr hab. Dorota Misiejuk.
Moduł rozpoczyna się webinarem poświęconym budowaniu kompetencji w zakresie rozmowy wrażliwej międzykulturowo. Temat ten pozwalają zgłębić materiały do samokształcenia: opracowanie na temat rozmowy wrażliwej międzykulturowo, materiały informacyjne poświęcone technice rozmowy skoncentrowanej na rozwiązania czy przykłady ćwiczeń w rozumieniu różnicy kulturowej. Zaproponowana w ramach tego modułu interwencja dotyczy rozwijania refleksji nauczyciela nad własnym sposobem komunikowania się z rodzicami uczniów z doświadczeniem migracji. Z tego względu w materiałach szkoleniowych znalazły się również: karta samooceny komunikacji z rodzicami, ankieta kontaktu z nauczycielem dla rodziców (również w wersji w języku ukraińskim), oraz ankieta/dossier obserwowanych zmian.
Program 5. Budowanie pozytywnego klimatu szkoły/przedszkola. Koordynatorka programu: prof. UKSW, dr hab. Anna Fidelus.
Program ma na celu rozwijanie kompetencji nauczyciela specjalisty w zakresie budowania pozytywnego i sprzyjającego inkluzji klimatu w szkole lub przedszkolu. Uczestnicy szkolenie będą mieli okazję zapoznać się z działaniami, jakie można podjąć w obrębie klasy, które rozwijają tolerancję, zrozumienie, akceptację i zapobiegają agresji czy dyskryminacji.
Moduł 1. Relacje interpersonalne, empatia i otwartość na perspektywę drugiej osoby jako podstawa budowania pozytywnego klimatu przedszkola/szkoły.
Opracowanie: dr Maciej Ciechomski, dr Anna Błaszczak.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony budowaniu kultury empatii w przedszkolu. Materiały do samokształcenia obejmują opis stosowania działań mających na celu rozwijanie umiejętności Porozumienia Bez Przemocy (PBP) w przedszkolu oraz załączniki które temu służą (plansza do gry, karty, instrukcja, indeks sytuacji trudnych, pytania dla nauczycieli). Oprócz materiałów przeznaczonych do pracy z przedszkolakami moduł zawiera również opis działań mających na celu rozwijanie zdolności do decentracji i dostrzegania perspektywy innego u młodzieży, zestaw ćwiczeń możliwych do realizacji w ramach warsztatów z młodzieżą oraz omówienie propozycji wprowadzania myślenia otwartego i elastycznego na lekcjach przedmiotowych.
Moduł 2. Współpraca ze środowiskiem lokalnym.
Opracowanie: dr Ewelina Rzońca, mgr Katarzyna Błażejewska, prof. UKSW, dr hab. Anna Fidelus.
Moduł rozpoczyna webinar w formie refleksji wokół pracy doradcy do spraw dostępności uczenia oraz omówienie relacji nauczyciel-uczeń. Materiały do samokształcenia i wykorzystania bezpośrednio w pracy z nauczycielami, rodzicami i uczniami obejmują scenariusze zajęć i prezentacje. Dodatkowo moduł obejmuje opis procedury współpracy szkoły z organizacją społeczną w zakresie doskonalenia procesów edukacyjnych i wychowawczych opracowany przez Sylwię Żmijewska-Kwiręg.
Moduł 3. Przeciwdziałanie wykluczeniu rówieśniczemu i krzywdzeniu dzieci.
Opracowanie: dr Katarzyna Uklańska, dr Agnieszka Klimska, dr Marcin Klimski.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony wykluczeniu rówieśniczemu, jego źródłom i sposobom przeciwdziałania. Webinar uzupełnia omówienie aktualnych norm prawnych regulujących zachowania w sytuacji podejrzenia o krzywdzenie dziecka, scenariusze zajęć do przeprowadzenia z uczniami oraz informator dla nauczycieli.
Moduł 4. Budowanie zdrowych strategii radzenia sobie w relacjach interpersonalnych i przeciwdziałanie przemocy.
Opracowanie: dr Martyna Czarnecka.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony zaburzeniom w komunikacji wynikającej ze zjawiska przemocy i przewodnik dla rodziców i nauczycieli omawiający działania wspierające uczniów z zaburzeniami w komunikacji wynikającymi ze zjawiska przemocy. Materiały do samokształcenia uzupełnia scenariusz i prezentacja możliwe do wykorzystania w czasie zajęć z uczniami.
Moduł 5. Praktyki integracyjne w przestrzeni szkolnej.
Opracowanie: prof. UKSW, dr hab. Maria Sroczyńska, dr Katarzyna Uklańska.
Moduł rozpoczyna webinar poświęcony barierom i możliwości integracji w przestrzeni szkolnej uzupełniony przewodnikiem dla nauczycieli i rodziców, dotyczącym tego samego zagadnienia. Ponadto materiały do samokształcenia obejmują omówienie praktyk integracyjnych w przestrzeni szkolnej i scenariusz zajęć.
3. Warsztaty
Warsztaty polegają na serii spotkań z trenerami-ekspertami, którzy wyjaśnią i uszczegółowią zasady wdrażania konkretnych interwencji, zaproponowanych w ramach szkoleń. Warsztaty dotyczą konkretnych interwencji proponowanych w ramach poszczególnych modułów szkolenia e-learningowego i mają na celu przygotowanie nauczycieli biorących udział w projekcie do wdrożenia tych interwencji w ramach swojej pracy. Eksperci prowadzący warsztaty omówią szczegóły związane z realizacja poszczególnych form działań, odpowiedzą na pytania związane z tematami poruszanymi na szkoleniu e-learningowym oraz rozwieją wątpliwości związane z praktycznym zastosowaniem interwencji.
Warsztaty będą realizowane w trybie synchronicznym co oznacza, że w jednym czasie prowadzone jest kilka spotkań dla różnych grup uczestników. Warsztaty mają formę spotkań online na platformie ClickMeeting. Warsztaty realizowane będą w formie popołudniowych, krótkich – 1,5 godzinnych – spotkań, od marca do końca czerwca 2024 r.
ZADANIE DLA NAUCZYCIELI BIORĄCYCH UDZIAŁ W PROJEKCIE: udział w 70% warsztatów.
a. Lista warsztatów
Warsztat 1.1: Zastosowanie procedury Szkolnej Oceny Funkcjonalnej do oceny potencjału i trudności uczniów, w tym uczniów z doświadczeniem migracji i zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi lub/i niepełnosprawnością
Warsztat poświęcony jest interwencji mającej na celu rozpoznanie indywidualnych potrzeb dzieci i młodzieży, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub niepełnosprawności oraz doświadczeniem migracji, a także udzielenie adekwatnego do potrzeb wsparcia. Interwencja polega na zastosowaniu szczegółowo opisanej procedury Szkolnej Oceny Funkcjonalnej i wybranych narzędzi do jej przeprowadzenia tj. Formularza Konsultacji Zespołowych (FKZ) i Arkusza Obserwacji Ucznia (AOU). Narzędzia FKZ i AOU oparte są na obserwacji ucznia prowadzonej przez różne osoby (nauczyciela, nauczyciela-specjalistę, rodzica). Obserwacje następnie omawiane są na spotkaniu zespołu i zapisywane we wspólnym protokole (FKZ), w którym wskazywane są obszary funkcjonowania ucznia wymagające szczególnego wsparcia. Na podstawie protokołów przygotowywane są z kolei Indywidualne Plany Edukacyjne (IPE), które są realizowane przez min. 3 miesiące, a następnie poddawane ewaluacji.
Warsztat 1.2. Badania przesiewowe zdrowia emocjonalno-społecznego
Warsztat poświęcony jest działaniom mającym na celu poprawę dobrostanu uczniów i prorozwojowego klimatu szkoły poprzez wprowadzenie przesiewowej diagnozy stanu zdrowia emocjonalno-społecznego i planowanie oddziaływań wychowawczych na jej podstawie. Polegają one na przeprowadzeniu badań przesiewowych zdrowia emocjonalno-społecznego uczniów w szkole z zastosowaniem wskazanych narzędzi diagnostycznych do całościowej diagnozy osobowości, czyli funkcjonowania emocjonalno-społecznego oraz temperamentu w Modelu Objawy-Kompetencje-Cechy.
Warsztat 1.3. Diagnoza rozwoju poznawczego dzieci z ryzykiem dysleksji i zaburzeniem językowym- dla pedagogów, logopedów i terapeutów pedagogicznych
Warsztat poświęcony jest działaniom profilaktycznym w zakresie ryzyka zaburzenia uczenia się w obszarze czytania (dysleksja) oraz zaburzenia językowego poprzez wprowadzenie systematycznych badań przesiewowych dostosowanych do grupy wiekowej i potrzeb oraz planowanie adekwatnych do potrzeb oddziaływań postdiagnostycznych.
Warsztat 1.4. Diagnoza rozwoju poznawczego dzieci z ryzykiem dysleksji i zaburzeniem językowym- dla psychologów
Celem warsztatów jest omówienie interwencji mającej na celu profilaktykę w zakresie ryzyka zaburzenia uczenia się w obszarze czytania (dysleksja) oraz zaburzenia językowego poprzez wprowadzenie systematycznych badań przesiewowych dostosowanych do grupy wiekowej i potrzeb oraz planowanie adekwatnych do potrzeb oddziaływań postdiagnostycznych.
Warsztat 2.1. Wzmacnianie poczucia własnej skuteczności uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi w oparciu o wykorzystanie metody projektów.
Celem warsztatu jest zaprezentowanie zasad i przebiegu wdrażania metody projektów, jako formy pracy w grupie zróżnicowanej ukierunkowanej na wzmacnianie poczucia własnej skuteczności. Polega na przygotowaniu nauczycieli do pracy metodą projektów i wdrożenia tej metody w pracy z klasą.
Warsztat 2.2. Zmiana modelu komunikacji między nauczycielami a rodzicami.
Celem warsztatu jest przygotowanie nauczyciela do wdrożenia w pracy nauczycieli modelu komunikacji z rodzicami uczniów bazującego na regularnym informowaniu rodziców o postępach dziecka i komunikacji bazującej na faktach.
Warsztat 2.3. Wykorzystywanie różnorodnych sposobów prezentacji treści – zastosowanie ETR w pracy z uczniami z trudnościami w rozumieniu języka
Warsztat ma na celu przygotowanie nauczycieli specjalistów do wdrożenia innych nauczycieli do prowadzenia zajęć uwzględniających zróżnicowane potrzeby uczniów w zakresie rozumienia mowy i języka. Nauczyciele specjaliści zostaną zapoznani z założeniami Projektowania Uniwersalnego w edukacji (UDL), następnie skupią się na pierwszej zasadzie projektowania uniwersalnego w edukacji (PUwE), a w jej ramach z ETR.
Warsztat 2.4. Ocenianie w klasie zróżnicowanej sprzyjające nauczaniu i uczeniu się
Celem warsztatu jest doskonalenie kompetencji nauczycieli w zakresie oceniania uczniów w sposób zróżnicowany. Proponowane aktywności, ćwiczenia i działania może być inspiracją dla nauczycieli w bieżącej pracy z uczniami. Poszerza jednocześnie ich wiedzę na temat oceniania bieżącego i sumującego oraz wyposaża w dodatkowe umiejętności.
Warsztat 2.5. Reagowanie na zachowania uczniów zakłócające pracę w czasie lekcji
Celem warsztatu jest przygotowanie nauczycieli do wdrożenia w praktyce sposobów skutecznego eliminowania zachowań zaburzających dyscyplinę w klasie.
Warsztat 3.1 Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy przejawiają zaburzenia w funkcjonowaniu społecznym, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem warsztatu jest zapoznanie uczestników z działaniami zmniejszającymi częstość i intensywność zachowań autodestrukcyjnych, zachowań ryzykownych (całkowite lub częściowe wycofanie), zmniejszenie nasilenia problemów internalizacyjnych i eksternalizacyjnych, redukcja objawów związanych z wybuchami złości i destrukcyjnymi zachowaniami, poprawa relacji interpersonalnych dzięki: stabilizacji w relacji, zmniejszenie chwiejności emocjonalnej, zwiększenie trwałości relacji.
Warsztat 3.2. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów doświadczających silnego lęku, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej.
Celem warsztatu jest zapoznanie uczestników z procedurą prowadzącą do poprawy dobrostanu uczniów, u których zaobserwowano objawy zaburzeń lękowych.
Warsztat 3.3. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy doświadczyli traumy, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej.
Celem warsztatu jest zapoznanie uczestników z procedurą identyfikacji uczniów mogących doświadczać traumy „dużej”, traumy „małej” a także PTSD u dzieci z Ukrainy.
Warsztat 3.4. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy samookaleczają się, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej.
Celem warsztatu jest wyposażenie dyrektorów szkół i nauczycieli specjalistów, w sposób postępowania w sytuacji dokonania przez ucznia na terenie szkoły samouszkodzenia a także obecności u ucznia samouszkodzeń bez lub z obecnymi zachowaniami samobójczymi.
Warsztat 3.5. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku samobójstwa ucznia lub podjętej przez niego próby samobójczej, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem warsztatu jest wyposażenie dyrektorów szkół i nauczycieli specjalistów, w sposób postępowania w sytuacji podjęcia na terenie szkoły próby samobójczej, w tym próby samobójczej zakończonej zgonem, następnie powrotu ucznia do klasy/szkoły po podjętej próbie samobójczej a także działań ukierunkowanych na klasę ucznia po podjętej próbie samobójczej zakończonej zgonem na terenie szkoły i poza nią.
Warsztat 4.1. Metoda preparowania tekstów w toku edukacji uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi
Celem warsztatu jest rozwinięcie umiejętności korzystania z metody upraszczania/ preparowania tekstów zawierających nazewnictwo specjalistyczne z przedmiotowych podręczników szkolnych. Metoda ta polega na usuwaniu trudniejszych struktur gramatycznych lub leksykalnych czy parafrazowaniu, tak, aby tekst został dostosowany pod względem formalnym i treściowym do poziomu biegłości językowej, którą reprezentują uczniowie z doświadczeniem migracji. Metoda może być stosowana na różnych etapach edukacyjnych.
Warsztat 4.2. Metoda międzykulturowego portfolio w procesie nauczania-uczenia się języka polskiego jako obcego
Celem warsztatu jest zapoznanie uczestników ze stosowaniem metody międzykulturowego portfolio. Metoda ta polega na trwającym przez cały okres zajęć językowych zbieraniu przez dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji materiałów potwierdzających podwyższanie kompetencji w zakresie posługiwania się językiem polskim oraz rozwijanie rozumienia polskiej kultury czy zwyczajów. Proces ten jest dostosowany do wieku ucznia i odbywa się z uwzględnieniem różnych form ekspresji werbalnej i plastycznej.
Warsztat 4.3. Zwiększenie liczby interakcji między uczniami w czasie lekcji w grupie zróżnicowanej kulturowo
Celem warsztatu jest zapoznanie nauczycieli specjalistów z aktywnościami mającymi służyć zwiększeniu częstotliwości kontaktów między uczniami w klasie co sprzyja integracji i pozwala przeciwdziałać negatywnym zjawiskom, jak izolacja czy stygmatyzacja.
Warsztat 4.4. Zarządzanie klasą zróżnicowaną kulturowo podczas lekcji przedmiotowych
Celem warsztatu jest rozwijanie kompetencji nauczycieli specjalistów ze działaniami ograniczającymi sytuacje występowania wśród uczniów zachowań wykluczających, takich jak: odmowa współpracy, komentarze dyskryminujące i przemoc werbalna, komunikaty i zachowania oparte na stereotypach i uprzedzeniach.
Warsztat 4.5. Budowanie wrażliwego międzykulturowo sposobu komunikowania się z rodzicem dziecka z doświadczeniem migracji
Celem warsztatu jest rozwijanie kompetencji wrażliwej międzykulturowo komunikacji z rodzicami ucznia z doświadczeniem migracji. Współpraca z rodzicami dzieci może stanowić wyzwanie dla nauczyciela, ze względu na różnice kulturowe, językowe i społeczne, a jednocześnie jest niezbędna by adekwatnie wspierać ucznia.
Warsztat 5.1. Rozwijanie umiejętności Porozumienia Bez Przemocy (PBP) w przedszkolu
Celem warsztatu jest rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci w wieku przedszkolnym oraz zwiększanie zasobów grupowych takich jak poziom empatii, zaufania oraz komunikowania bez przemocy w grupie.
Warsztat 5.2. Rozwijanie zdolności do decentracji i dostrzegania perspektywy innej niż własna
Celem warsztatu jest omówienie interwencji polegającej na rozwijaniu umiejętności wychodzenia poza własną perspektywę i dostrzegania argumentów strony przeciwnej, kształtowanie dyspozycji do myślenia otwartego i elastycznego oraz tworzenie nawyku weryfikowania własnych przekonań i otwartości na perspektywę innych osób u młodzieży.
Warsztat 5.3. Współpraca szkoły z organizacją społeczną
Celem warsztatu jest zapoznanie nauczycieli specjalistów z zaleceniami dotyczącymi współpracy szkoły z organizacją społeczną.
Warsztat 5.4.Działania wspierające uczniów z zaburzeniami w komunikacji wynikającymi ze zjawiska przemocy
Celem warsztatu jest zapoznanie nauczycieli specjalistów z wiedzą na temat zaburzeń komunikacji, wynikających z przemocy, oraz działaniami, które mogą wzmacniać umiejętność rozpoznawania, nazywania i rozumienia emocji, identyfikacji własnych potrzeb i strategii realizacji ich, budowania pewności siebie i stosowania właściwych strategii komunikacyjnych (np. asertywna odmowa) u uczniów.
b. Harmonogram
Harmonogram jest w trakcie opracowanie. Zostanie wkrótce opublikowany
c. Grupy
Podział na grupy zostanie wkrótce przekazany do publikacji.
4. Interwencje
„Interwencje” polegają na wykorzystaniu w praktyce zawodowej poznanych w czasie szkolenia strategii reagowania na sytuacje problemowe, wynikające ze zróżnicowanych potrzeb dzieci i uczniów. Interwencja może mieć charakter szkoleniowy (np. przeszkolenie innych nauczycieli specjalistów podczas rady pedagogicznej), konsultacyjny (np. udzielenie porady, wskazówki, przekazać materiały ze szkoleń, które pomogą w rozwiązaniu zidentyfikowanego problemu) lub działaniowy (np. udzielenie wsparcia dzieciom i/lub rodzicom w sytuacji trudnej/kryzysowej lub przeprowadzić zajęcia profilaktyczne czy rozwijające kompetencje kluczowe, przeprowadzenie badań z zakresu Szkolnej Oceny Funkcjonalnej, monitorowanie i ewentualna modyfikacja wsparcia, ocena efektywności wsparcia). Podczas tego etapu szkoleń oczekiwane jest, że każdy uczestnik projektu (DDU) obejmie wsparciem min. 10 nauczycieli oraz 28 dzieci. Sfinalizowanie tej części szkoleń odbywa się poprzez przesłanie opisów interwencji zrealizowanych w przewidzianym czasie i otrzymanie akceptacji. Najlepsze opisy interwencji zostaną nagrodzone i opublikowane – posłużą innym specjalistom jako modelowe praktyki.
Interwencje powinny być zastosowane w trakcie realizacji zadań nauczycieli specjalistów, zatrudnionych w przedszkolach, szkołach i placówkach. Mogą to być oddziaływania w formie interwencji zaproponowanych w poszczególnych modułach szkoleniowych (katalog interwencji poniżej), ich modyfikacja związana ze szczególnymi wymaganiami czy warunkami pracy w placówce lub też propozycje własnych interwencji uczestników szkolenia.
Interwencje programu 1. Wdrożenie do praktyki szkolnej metod diagnostycznych wspierających pomoc psychologiczno-pedagogiczną.
Interwencja 1.1. Zastosowanie procedury Szkolnej Oceny Funkcjonalnej do oceny potencjału i trudności uczniów, w tym uczniów z doświadczeniem migracji i zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi lub/i niepełnosprawnością
Celem interwencji jest rozpoznanie indywidualnych potrzeb dzieci i młodzieży, w tym ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi lub niepełnosprawności oraz doświadczeniem migracji, a także udzielenie adekwatnego do potrzeb wsparcia.
Interwencja polega na zastosowaniu szczegółowo opisanej procedury Szkolnej Oceny Funkcjonalnej i wybranych narzędzi do jej przeprowadzenia tj. Formularza Konsultacji Zespołowych (FKZ) i Arkusza Obserwacji Ucznia (AOU). Narzędzia FKZ i AOU oparte są na obserwacji ucznia prowadzonej przez różne osoby (nauczyciela, nauczyciela-specjalistę, rodzica). Obserwacje następnie omawiane są na spotkaniu zespołu i zapisywane we wspólnym protokole (FKZ), w którym wskazywane są obszary funkcjonowania ucznia wymagające szczególnego wsparcia. Na podstawie protokołów przygotowywane są z kolei Indywidualne Plany Edukacyjne (IPE), które są realizowane przez min. 3 miesiące, a następnie poddawane ewaluacji.
Interwencja może być przeprowadzona w szkole podstawowej i ponadpodstawowej. Interwencja może być zastosowana wobec uczniów z doświadczeniem migracji.
Czas trwania interwencji wynosi minimum 5 miesięcy.
Interwencja 1.2. Badania przesiewowe zdrowia emocjonalno-społecznego
Celem jest poprawa dobrostanu uczniów i prorozwojowego klimatu szkoły poprzez wprowadzenie przesiewowej diagnozy stanu zdrowia emocjonalno-społecznego i planowanie oddziaływań wychowawczych na jej podstawie.
Polega na przeprowadzeniu badań przesiewowych zdrowia emocjonalno-społecznego uczniów w szkole z zastosowaniem wskazanych narzędzi diagnostycznych do całościowej diagnozy osobowości, czyli funkcjonowania emocjonalno-społecznego oraz temperamentu w Modelu Objawy-Kompetencje-Cechy. Badania są prowadzone w aplikacji internetowej Objawy-Kompetencje-Cechy. Aplikacja jest udostępniana poradniom psychologiczno-pedagogicznym, psychologom szkolnym, a także innym instytucjom przez Ośrodek Rozwoju Edukacji, po podpisaniu porozumienia.
Opracowane wyniki i wnioski do pracy wychowawczej i oddziaływań w powinny zostać omówione na radzie pedagogicznej.
Czas trwania interwencji – rekomendowane jest przeprowadzenie badania przesiewowego raz w roku szkolnym. Czas trwania zależy od tego czy diagnoza jest poszerzana lub pogłębiana. Szacowany czas trwania 3 miesiące.
Interwencja 1.3. Diagnoza rozwoju poznawczego dzieci z ryzykiem dysleksji i zaburzeniem językowym- dla pedagogów, logopedów i terapeutów pedagogicznych
Celem interwencji jest profilaktyka w zakresie ryzyka zaburzenia uczenia się w obszarze czytania (dysleksja) oraz zaburzenia językowego poprzez wprowadzenie systematycznych badań przesiewowych dostosowanych do grupy wiekowej i potrzeb oraz planowanie adekwatnych do potrzeb oddziaływań postdiagnostycznych..
Interwencja polega na przeprowadzeniu badań przesiewowych z zastosowaniem narzędzi diagnostycznych adekwatnych do wieku i poziomu edukacyjnego. Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie diagnozy funkcjonalnej z zastosowaniem kwestionariuszy rozwoju poznawczego z baterii Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych oraz ewentualnie innych narzędzi diagnostycznych. Po przeprowadzeniu analizy uzyskanych wyników z wychowawca klasy, pedagogiem, logopeda i psychologiem szkolnym; z rodzicami/opiekunami następuje wybór i wprowadzenie wspomagania/działań postdiagnostycznych dostosowanych do potrzeb z baterii KAPP dla terapeutów, rodziców, nauczycieli. Oddziaływania wspomagające trwają minimum 5 miesięcy. Kolejnym krokiem jest powtórne badanie monitorujące efektywność wprowadzanej interwencji. Powinno być przeprowadzone po minimum 3 miesiącach, a optymalnie po 6 miesiącach.
Interwencja kierowana do dzieci na etapie rocznego przygotowania przedszkolnego i klasy 1 szkoły podstawowej z ryzykiem dysleksji i/lub z zaburzeniem językowym (ewentualnie jego podejrzeniem).
Czas trwania interwencji – 6 miesięcy.
Interwencja 1.4. Diagnoza rozwoju poznawczego dzieci z ryzykiem dysleksji i zaburzeniem językowym- dla psychologów
Celem interwencji jest profilaktyka w zakresie ryzyka zaburzenia uczenia się w obszarze czytania (dysleksja) oraz zaburzenia językowego poprzez wprowadzenie systematycznych badań przesiewowych dostosowanych do grupy wiekowej i potrzeb oraz planowanie adekwatnych do potrzeb oddziaływań postdiagnostycznych..
Interwencja polega na przeprowadzeniu badań przesiewowych z zastosowaniem narzędzi diagnostycznych adekwatnych do wieku i poziomu edukacyjnego. Kolejnym krokiem jest przeprowadzenie diagnozy funkcjonalnej z zastosowaniem testów językowych z baterii Kompleksowa Analiza Procesów Poznawczych oraz ewentualnie innych narzędzi diagnostycznych. Kolejnym krokiem jest analiza uzyskanych wyników z wychowawca klasy, pedagogiem, logopeda i psychologiem szkolnym; z rodzicami/opiekunami oraz wybór i wprowadzenie wspomagania/działań postdiagnostycznych dostosowanych do potrzeb z baterii KAPP dla terapeutów, rodziców, nauczycieli. Kolejnym krokiem jest powtórne badania przesiewowe monitorujące efektywność wprowadzanej interwencji. Powinny być przeprowadzone po minimum 3 miesiącach, a optymalnie po 6 miesiącach.
Interwencja kierowana do dzieci na etapie rocznego przygotowania przedszkolnego i klasy 1 szkoły podstawowej z ryzykiem dysleksji i/lub z zaburzeniem językowym (ewentualnie jego podejrzeniem).
Czas trwania interwencji – 6 miesięcy.
Interwencje programu 2. System wsparcia edukacyjno-specjalistycznego uwzględniający zróżnicowane potrzeby uczniów podczas zajęć lekcyjnych i zajęć pozalekcyjnych.
Interwencja 2.1. Wzmacnianie poczucia własnej skuteczności uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi w oparciu o wykorzystanie metody projektów
Celem interwencji jest wdrożenie metody projektów, jako formy pracy w grupie zróżnicowanej ukierunkowanej na wzmacnianie poczucia własnej skuteczności. Nauczanie metodą projektów bazuje na aktywności własnej uczących się.
Interwencja polega na przygotowaniu nauczycieli do pracy metodą projektów, a następnie wdrożeniu tej metody w pracy z klasą. W pierwszym etapie nauczyciele specjaliści przeprowadzą szkolenia dla nauczycieli dotyczące zasad i etapów pracy metodą projektów. W drugim etapie nauczyciele przeprowadzają zajęcia, w ramach realizowanych przedmiotów, z zastosowaniem metody projektów.
Procedura może być realizowana w miarę potrzeb, przez cały okres trwania projektu.
Czas trwania interwencji: czas jest uzależniony od wyboru tematu projektu oraz jego obszerności. Optymalny czas przeprowadzenia projektu to 4 tygodnie.
Interwencja 2.2. Zmiana modelu komunikacji między nauczycielami a rodzicami
Celem interwencji jest przygotowanie nauczyciela do wdrożenia w pracy nauczycieli modelu komunikacji z rodzicami uczniów bazującego na regularnym informowaniu rodziców o postępach dziecka i komunikacji bazującej na faktach.
Interwencja polega na przygotowaniu nauczycieli przedmiotowych do komunikowania się z rodzicami uczniów opartego na faktach, co wymaga rozwinięcia umiejętności pisania informacji o zachowaniu ucznia językiem faktów, określania oczekiwanego wsparcia ze strony rodziców i opisywania działań wspierających pracę nauczyciela oraz opanowania technik dostrzegania pozytywnych zachowań ucznia i jego mocnych stron. Kolejnym etapem jest wypracowanie i wdrożenie przez nauczycieli procedury regularnego informowania rodziców o pozytywnych zachowaniach ucznia.
Czas trwania interwencji: Minimalny czas trwania interwencji to trzy miesiące. Optymalny czas trwania interwencji to jeden semestr. Interwencja obejmuje organizację 5 spotkań.
Interwencja 2.3. Wykorzystywanie różnorodnych sposobów prezentacji treści – zastosowanie ETR w pracy z uczniami z trudnościami w rozumieniu języka
Zaproponowana interwencja polega na przygotowaniu nauczycieli specjalistów do wdrożenia innych nauczycieli do prowadzenia zajęć uwzględniających zróżnicowane potrzeby uczniów w zakresie rozumienia mowy i języka. Dzięki temu będą mogli wyposażyć nauczycieli w kompetencje związane ze stosowaniem narzędzia, jakim jest ETR. Nauczyciele specjaliści zostaną zapoznani z założeniami Projektowania Uniwersalnego w edukacji (UDL), następnie skupią się na pierwszej zasadzie projektowania uniwersalnego w edukacji (PUwE), a w jej ramach z ETR. W drugim etapie nauczyciele specjaliści powinni przekazać wiedzę na temat stosowania ETR – zasadności, skuteczności, zasad przygotowania tekstów w mowie łatwej do czytania i rozumienia osobom prowadzącym zajęcia z uczniami z trudnościami w rozumieniu mowy i języka bez względu na etiologię. Może się to odbywać w ramach szkoleń podczas rad pedagogicznych, szkoleń przeznaczonych dla chętnych nauczycieli, indywidualnego tutoringu.
Czas trwania interwencji: Minimalny czas trwania interwencji powinien być wyznaczony przez konkretną partię materiału/działu wybranego przez osobę uczącą do realizacji z wykorzystaniem ETR. Sugerowany czas trwania: od 2 tygodni do 2 miesięcy.
Interwencja 2.4. Ocenianie w klasie zróżnicowanej sprzyjające nauczaniu i uczeniu się
Celem interwencji jest doskonalenie kompetencji nauczycieli w zakresie oceniania uczniów w sposób zróżnicowany. Opisywana interwencja jest przykładem efektywnego oceniania wewnątrzszkolnego uczniów z wykorzystaniem różnorodnych jego form, nie tylko najbardziej popularnego oceniania cyfrowego. Proponowane rozwiązanie może być inspiracją dla nauczycieli w bieżącej pracy z uczniami. Poszerza jednocześnie ich wiedzę na temat oceniania bieżącego i sumującego oraz wyposaża w dodatkowe umiejętności.
Minimalny czas trwania jest zależny od przedmiotu i liczby lekcji w ciągu tygodnia: przedmioty realizowane w częstotliwości 1-2 lekcje w tygodniu – 1 okres/półrocze; przedmioty realizowane w częstotliwości 3 i więcej lekcji w tygodniu – 3 miesiące.
Interwencja 2.5. Reagowanie na zachowania uczniów zakłócające pracę w czasie lekcji
Celem interwencji jest przygotowanie nauczycieli do wdrożenia w praktyce sposobów skutecznego eliminowania zachowań zaburzających dyscyplinę w klasie.
Interwencja polega na na przygotowaniu nauczycieli, a następnie wdrożeniu przez nich w praktyce procedur bazujących na zastosowaniu zestawu technik zarządzania grupą, które ułożone według siły interwencji pozwalają regulować zachowania uczniów w krótko i długofalowej perspektywie bez niepotrzebnej eskalacji sytuacji.
Minimalny czas trwania interwencji: trzy miesiące. Optymalny czas trwania interwencji – jeden semestr regularnego wykorzystywania proponowanych metod.
Interwencje programu 3. Ochrona zdrowia psychicznego, zapobieganie zaburzeniom psychicznym dzieci i młodzieży oraz oddziaływanie edukacyjno-specjalistyczne skierowane do uczniów.
Interwencja 3.1. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy przejawiają zaburzenia w funkcjonowaniu społecznym, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem interwencji jest zmniejszenie częstości i intensywności zachowań autodestrukcyjnych, zachowań ryzykownych (całkowite lub częściowe wycofanie), zmniejszenie nasilenia problemów internalizacyjnych i eksternalizacyjnych, redukcja objawów związanych z wybuchami złości i destrukcyjnymi zachowaniami, poprawa relacji interpersonalnych dzięki: stabilizacji w relacji, zmniejszenie chwiejności emocjonalnej, zwiększenie trwałości relacji.
Interwencja polega na przeprowadzeniu diagnozy funkcjonalnej ucznia w środowisku szkolnym przy użyciu: Karta obserwacji zachowań ryzykownych, wywiad, analiza informacji uzyskanych od rówieśników i nauczycieli (skargi). Jeśli w wyniku analizy uzyskanych informacji nauczyciel stwierdzi, że spełnione są kryteria identyfikacji problemu należy poszerzyć działania diagnostyczne. Wymaga to nawiązania kontaktu z I poziomem referencyjnym lub/i PPP – za zgodą rodziców ucznia i przekazania istotnych informacji.
Minimalny czas trwania interwencji to 6 miesięcy, a maksymalny 9 miesięcy. Ważne, aby interwencja odbyła się w jednym roku szkolnym lub przerwa wakacyjna była uwzględniona w Indywidualnym Planie Zdrowienia.
Interwencja 3.2. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów doświadczających silnego lęku, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem interwencji jest poprawa dobrostanu uczniów, u których zaobserwowano objawy zaburzeń lękowych.
Interwencja polega na przeprowadzeniu przez nauczyciela identyfikacji niepokojących zachowań przy pomocy przygotowanej do tego celu ankiety. Kolejnym krokiem jest przekierowanie ucznia pod opiekę psychologa/pedagoga szkolnego który, który dokonuje obserwacji ucznia w różnych aktywnościach na terenie szkoły jak również poddaje go badaniu ankietą zaburzeń lękowych. Następnie psycholog szkolny przeprowadza badanie psychologiczne Interface, celem oceny dobrostanu ucznia. Po przeprowadzonym badaniu psycholog/pedagog szkolny przekazuje rodzicom ucznia informację zwrotną z przeprowadzonej obserwacji i badania Interface. W dalszym etapie uczeń kierowany jest do OŚPP DiMna diagnozę, w wyniku której zostaje objęty pomocą i wsparciem. Ważnym elementem na etapie wdrożenia pomocy uczniowi w OŚPP DiM, jest ścisła współpraca nauczyciela i psychologa/pedagoga szkolnego z psychologiem diagnostą/psychoterapeutą/terapeutą środowiskowym, której celem jest dostarczenie informacji, jak wspierać ucznia na terenie szkoły. Po wdrożeniu interwencji psycholog szkolny powtarza badanie Interface.
W przypadku punktów 1-6, w interwencji, optymalny czas ich realizacji to miesiąc (z wyłączeniem pierwszego miesiąca nauki dla pierwszoklasistów; trudności w funkcjonowaniu ucznia mogą w tym czasie wynikać z jego trudności w adaptacji do nowej sytuacji). W przypadku punktów 7-10, w interwencji, minimalny czas ich realizacji to 6 miesięcy, a optymalny czas będzie zależał od stopnia nasilenia objawów lękowych i trudności w funkcjonowaniu ucznia na terenie szkoły.
Interwencja 3.3. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy doświadczyli traumy, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem interwencji jest identyfikacja uczniów mogących doświadczać traumy „dużej”, traumy „małej” a także PTSD u dzieci z UA.
Interwencja w pierwszym kroku, polega na obserwacji dziecka przez nauczyciela, psychologa/pedagoga szkolnego. Jej celem jest określenie, na ile zachowania występujące u ucznia mogą być konsekwencją przeżycia traumatycznego i ukazywać się w formie objawów na poziomie zachowania, przeżywania i myślenia dziecka oraz na ile sprawiają mu trudność w funkcjonowaniu w szkole. Następnie w momencie podejrzenia, że może być to PTSD następuje przekierowanie dziecka do poradni psychologicznej na I poziomie referencyjnym w celu przeprowadzenia diagnozy i ustalenie wspólnego planu oddziaływań we współpracy nauczycieli, pedagoga i psychologa szkolnego i specjalistów poradni.
W zależności od wariantu czas trwania interwencji może się różnić.
W wariancie A, dotyczącym traumy dużej, procedura interwencji powinna być uruchomiona zaraz po otrzymaniu przez nauczyciela informacji, że dziecko uległo trudnemu doświadczeniu i nie powinna ona trwać dłużej niż 2 tygodnie, do kroku 7, kiedy dziecko podlega dalszej obserwacji przez nauczyciela oraz psychologa/pedagoga szkolnego. Jest to wersja optymalna, która może zagwarantować zapewnienie dziecku odpowiedniej opieki. Kolejne kroki – od 8 do 11 – będą zależne od woli rodzica, czy zgłosi dziecko do jednostek poza szkołą i jak szybko dziecko zostanie tam objęte oddziaływaniami pomocowymi. W wariancie B, dotyczącym traumy małej, procedura może trwać dłużej, w zależności od ilości informacji, jakie zbierze nauczyciel/wychowawca oraz psycholog i pedagog szkolny. Realizacja procedury do kroku 8 nie powinna jednak zająć dłużej niż miesiąc od momentu zauważenia u ucznia niepokojących objawów czy otrzymania zgłoszenia o zachowaniach problemowych. Jest to wersja optymalna, która może zagwarantować zapewnienie dziecku odpowiedniej opieki. Każde wydłużenie procedury naraża ucznia na występowanie kolejnych traumatycznych wydarzeń i może pogłębić zespół stresu pourazowego. Kolejne kroki, czyli 9 i 10, będą zależne od woli rodzica, czy zgłosi dziecko do jednostek poza szkołą i jak szybko dziecko zostanie tam objęte oddziaływaniami pomocowymi.
Interwencja 3.4. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku uczniów, którzy samookaleczają się, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem interwencji jest wyposażenie dyrektorów szkół i nauczycieli specjalistów, w sposób postępowania w sytuacji dokonania przez ucznia na terenie szkoły samouszkodzenia a także obecności u ucznia samouszkodzeń bez lub z obecnymi zachowaniami samobójczymi.
Interwencja polega na zastosowaniu szczegółowo opisanej procedury postępowania przez nauczycieli specjalistów w przypadku dokonania przez ucznia na terenie szkoły samouszkodzenia lub obecności u ucznia samouszkodzeń bez lub z obecnymi zachowaniami samobójczymi tj. powołania przez placówkę zespołu interdyscyplinarnego w skład, którego wchodzą: dyrektor, wychowawca, psycholog szkolny i/lub pedagog. Do zadań członków zespołu należeć będzie przyjmowanie zgłoszeń i podejmowanie działań interwencyjnych.
Minimalny czas trwania interwencji to 3 miesiące do pół roku. Oddziaływanie 3- miesieczne będzie możliwe szczególnie w przypadku równoległej współpracy najbliższego środowiska ucznia oraz dostępności terminów w poradni czy też ośrodku świadczącego pomoc na rzecz dziecka. W wyjątkowych sytuacjach zespół interwencyjny podejmuje samodzielnie decyzję o przedłużenie długości trwania procedury w dostosowaniu do potrzeb ucznia.
Interwencja 3.5. Procedura postępowania dla nauczycieli specjalistów w przypadku samobójstwa ucznia lub podjętej przez niego próby samobójczej, z uwzględnieniem perspektywy międzysektorowej
Celem interwencji jest wyposażenie dyrektorów szkół i nauczycieli specjalistów, w sposób postępowania w sytuacji podjęcia na terenie szkoły próby samobójczej, w tym próby samobójczej zakończonej zgonem, następnie powrotu ucznia do klasy/szkoły po podjętej próbie samobójczej a także działań ukierunkowanych na klasę ucznia po podjętej próbie samobójczej zakończonej zgonem na terenie szkoły i poza nią.
Interwencja polega na zastosowaniu szczegółowo opisanej procedury postępowania przez nauczycieli specjalistów w przypadku samobójstwa ucznia lub podjętej przez niego próby samobójczej tj. powołania przez placówkę zespołu interdyscyplinarnego w skład, którego wchodzą: dyrektor, wychowawca, psycholog szkolny i/lub pedagog. Do zadań członków zespołu należeć będzie przyjmowanie zgłoszeń i podejmowanie działań interwencyjnych.
Czas trwania procedury zależny jest od rozpoznanego wariantu zdarzenia, w związku z którym podejmowane są:
Działania natychmiastowe – 24-72h od zdarzenia
Działania krótkoterminowe – w pierwszym tygodniu od zdarzenia
Działania długoterminowe – od drugiego tygodnia od zdarzenia do kilku miesięcy, w zależności od potrzeb społeczności szkolnej, lub bezterminowo
Interwencje programu 4. Prowadzenie działań integracyjnych uczniów i ich rodzin z doświadczeniem migracji, w tym uchodźców z Ukrainy.
Interwencja 4.1. Metoda preparowania tekstów w toku edukacji uczniów ze zróżnicowanymi potrzebami edukacyjnymi
Celem interwencji jest wspieranie uczniów z doświadczeniem migracji w nabywaniu języka polskiego jako języka obcego oraz uczeniem się przedmiotów szkolnych w języku polskim. Działanie ma na celu rozwinięcie umiejętności korzystania z metody upraszczania/ preparowania tekstów zawierających nazewnictwo specjalistyczne z przedmiotowych podręczników szkolnych. Metoda ta polega na upraszczaniu tekstu oryginalnego przez usuwanie trudniejszych struktur gramatycznych lub leksykalnych czy parafrazowaniu, tak, aby tekst został dostosowany pod względem formalnym i treściowym do poziomu biegłości językowej, którą reprezentują uczniowie z doświadczeniem migracji. Zabieg wymaga stosowania odpowiednich reguł tworzenia wypowiedzi związanych z aspektem leksykalnym (dobór słownictwa), aspektem składniowym (budowę zdań), aspektem kompozycyjnym i kognitywnym (organizację treści) oraz aspektem wizualnym (typografię i layout tekstu). Metoda może być stosowana na różnych etapach edukacyjnych. Czas trwania interwencji zależy od potrzeb oraz możliwości rozwojowych i językowych ucznia/ów z doświadczeniem migracji. Proponujemy wykorzystanie jednego tekstu uproszczonego wraz z ćwiczeniami podczas 45 minutowych zajęć.
Interwencja 4.2. Metoda międzykulturowego portfolio w procesie nauczania-uczenia się języka polskiego jako obcego
Celem interwencji jest wsparcie ucznia z doświadczeniem migracji w rozwijaniu kompetencji językowych i świadomości międzykulturowej dzięki zastosowaniu metody międzykulturowego portfolio. Metoda ta polega na trwającym przez cały okres zajęć językowych zbieraniu przez dzieci i młodzież z doświadczeniem migracji materiałów potwierdzających podwyższanie kompetencji w zakresie posługiwania się językiem polskim oraz rozwijanie rozumienia polskiej kultury czy zwyczajów. Proces ten jest dostosowany do wieku ucznia i odbywa się z uwzględnieniem różnych form ekspresji werbalnej i plastycznej.
Interwencja jest przeznaczona dla uczniów szkół podstawowych (klasy 4-8), których znajomość języka polskiego sytuuje się na poziomie podstawowym. Optymalny czas trwania interwencji to 28 godzin dydaktycznych (14 zajęć po 90 min.), minimalny – 14 godzin dydaktycznych (7 zajęć po 90 min.)
Interwencja 4.3. Zwiększenie liczby interakcji między uczniami w czasie lekcji w grupie zróżnicowanej kulturowo
Celem interwencji jest włączenie do codziennych działań nauczyciela, w czasie lekcji przedmiotowych lub innych zajęć z uczniami, aktywności mających służyć zwiększeniu częstotliwości kontaktów między uczniami w klasie co sprzyja integracji i pozwala przeciwdziałać negatywnym zjawiskom, jak izolacja czy stygmatyzacja. Nauczyciel przygotowując i prowadząc lekcję adekwatnie dobiera zadania do pracy grupowej, które wymagają współpracy oraz wprowadza aktywności, dzięki którym uczeń izolowany znajduje się w zróżnicowanych konfiguracjach społecznych; małych lub większych zespołach z wykorzystaniem różnych form podziału na pary/grupy (np. technika Think, Pair, Share). Proponowane działania mogą być stosowane w pracy z uczniami szkół podstawowych i średnich. Minimalny czas trwania interwencji to dwa miesiące. Optymalny czas trwania interwencji – jeden semestr regularnego wykorzystywania proponowanych metod.
Interwencja 4.4. Zarządzanie klasą zróżnicowaną kulturowo podczas lekcji przedmiotowych
Celem interwencji jest ograniczenie sytuacji występowania wśród uczniów zachowań wykluczających, takich jak: odmowa współpracy, komentarze dyskryminujące i przemoc werbalna, komunikaty i zachowania oparte na stereotypach i uprzedzeniach. Działanie polega na zauważaniu zachowań wykluczających, adekwatnym do sytuacji reagowaniu (np. zachęcaniu do wykonywania pracy w grupie, stosowaniu komunikat typu STOP, odwoływaniu się do zasad ustalonych w klasie. W przypadku, gdy zachowania wykluczające się powtarzają interwencja jest kontynuowana w celu poszukiwania przyczyn takiej sytuacji i wprowadzenia działań naprawczych.
Proponowane działania mogą być stosowane w pracy z uczniami szkół podstawowych i średnich. Minimalny czas trwania interwencji to trzy miesiące. Optymalny czas trwania interwencji – jeden semestr regularnego wykorzystywania proponowanych metod.
Interwencja 4.5. Budowanie wrażliwego międzykulturowo sposobu komunikowania się z rodzicem dziecka z doświadczeniem migracji
Celem interwencji jest rozwijanie kompetencji wrażliwej międzykulturowo komunikacji z rodzicami ucznia z doświadczeniem migracji. Współpraca z rodzicami dzieci z doświadczeniem migracji może stanowić wyzwanie dla nauczyciela, ze względu na różnice kulturowe, językowe i społeczne, a jednocześnie jest niezbędna by adekwatnie wspierać ucznia. Działanie w ramach interwencji polega na autorefleksji nauczyciela co do własnych doświadczeń w kontaktach z rodzicami dzieci z doświadczeniem migracji, źródeł sukcesów czy przyczyn potencjalnych nieporozumień. Autoewaluacja nauczyciela jest prowadzona w formie gromadzonego dossier opartego na założeniach i technikach podejścia komunikacyjnego skoncentrowanego na rozwiązaniach (PSR).
Działania przeznaczone są dla nauczycieli-specjalistów pracujących z uczniami w każdym wieku (wszystkie etapy edukacyjne). Minimalny czas działania to jeden semestr, optymalny – rok szkolny.
Interwencje programu 5. Budowanie pozytywnego klimatu szkoły.
Interwencja 5.1. Rozwijanie umiejętności Porozumienia Bez Przemocy (PBP) w przedszkolu
Celem interwencji jest rozwijanie kompetencji społeczno-emocjonalnych dzieci w wieku przedszkolnym oraz zwiększanie zasobów grupowych takich jak poziom empatii, zaufania oraz komunikowania bez przemocy w grupie.
Interwencja polega na wprowadzeniu elementów strategii postępowania Porozumiewania Bez Przemocy w grupie uczniów w wieku przedszkolnym, tj. wyjaśnienie “Czterech kroków dobrej rozmowy” oraz na czym polega język Żyrafy i Język Szakala. Dzieci zaznajomione z koncepcją PBP ćwiczą umiejętności opisywania sytuacji, wyrażania uczuć i potrzeb oraz formułowania próśb za pomocą gry planszowej Żyrafa.
Czas trwania interwencji – 6 tygodni.
Interwencja 5.2. Rozwijanie zdolności do decentracji i dostrzegania perspektywy innej niż własna
Celem interwencji jest rozwijanie umiejętności wychodzenia poza własną perspektywę i dostrzegania argumentów strony przeciwnej, kształtowanie dyspozycji do myślenia otwartego i elastycznego oraz tworzenie nawyku weryfikowania własnych przekonań i otwartości na perspektywę innych osób u młodzieży.Interwencja polega na przeprowadzeniu warsztatów dla młodzieży obejmujących edukację na temat wagi i znaczenia dostrzegania perspektywy innej niż własna, otwartości i elastyczności w myśleniu dla rozumienia innych oraz unikania błędów poznawczych czy zniekształceń. Czas trwania interwencji – bezpośrednio z uczniami: od jednego do sześciu tygodni, w przypadku na nauczycieli przedmiotu: min. 8 tygodni.
Interwencja 5.3. Współpraca szkoły z organizacją społeczną
Celem interwencji jest wzmocnienie i uzupełnienie szkoły w realizacji konkretnych potrzeb w zakresie prowadzenia procesów edukacyjnych i wychowawczych (opisanych wyżej) z wykorzystaniem eksperckości i doświadczenia organizacji społecznych, wzbogacenie oferty edukacyjnej szkoły w zakresie rozwijania kompetencji miękkich u uczniów i uczennic i tym samym wzmocnienie konkurencyjności szkoły na rynku usług edukacyjnych, pozyskiwanie wsparcia w zakresie poszukiwania rozwiązania dla niespodziewanych wyzwań poprzez wykorzystanie elastyczności i szybkiego reagowania organizacji społecznych na takie wyzwania, Wzmocnienie w szkole procesów profesjonalizacji kadry pedagogicznej (nauczycieli, wychowawców, psychologa / pedagoga), rozwijanie szkolnego modelu długofalowej współpracy z podmiotami z zewnętrznego otoczenia szkoły. Działanie polega opracowaniu wskazówek dotyczących budowania współpracy z perspektywy szkoły, diagnozie potrzeb edukacyjnych i wychowawczych do wzmacniania w szkole, diagnozie potrzeb i zainteresowań uczniów, analizie działań profilaktyczno-wychowawczych, wskazania odpowiednich form działania do wdrożenia w szkole, konsultacji z Radą Rodziców, jeśli oferta dotyczy bezpośredniej pracy z uczniami, ustaleniu harmonogramu działań, stworzeniu odpowiednich warunków w szkole sprzyjających włączaniu się w działania proponowane przez organizacje społeczne.
Czas trwania interwencji – od 2 miesięcy do całego roku szkolnego.
Interwencja 5.4.Działania wspierające uczniów z zaburzeniami w komunikacji wynikającymi ze zjawiska przemocy
Celem interwencji jest zwrócenie uwagi na problem przemocy werbalnej. Zaburzenia komunikacji są jednym z największych zagrożeń dla zdrowia psychicznego dzieci i młodzieży. Działanie polega na wyposażeniu uczniów w wiedzę na temat zaburzeń komunikacji, wynikających z przemocy, w wiedzę na temat rozpoznawania, nazywania i rozumienia emocji, w wiedzę i kompetencje dotyczące identyfikacji własnych potrzeb i strategii realizacji ich, w kompetencje niezbędne do budowania pewności siebie i stosowania właściwych strategii komunikacyjnych (np. asertywna odmowa)Czas trwania interwencji – minimalny czas: 3 spotkania x 135 minut.
